Atopowe zapalenie skóry u dzieci

Atopowe zapalenie skóry u dzieci

Jaka może być przyczyna skazy białkowej u dziecka nie uczulonego na żaden pokarm?
"Skaza białkowa", czyli wyprysk dziecięcy lub atopowe zapalenie skóry, nie zawsze wiąże się z alergią pokarmową. Jeżeli badania (np. testy skórne, swoiste IgE) i obserwacja połączona z testem eliminacji i prowokacji nie ujawnią związku zmian skórnych z pokarmem, można podejrzewać, że powodem choroby jest uczulenie na np. kurz, pierze, pleśnie, włókna lub barwniki odzieży, związki chemiczne, występujące nawet w śladowych ilościach w wodzie, mydle itp. W niektórych przypadkach atopowego zapalenia skóry mimo badań i obserwacji nie udaje się zidentyfikować czynników powodujących zmiany skórne. U starszych dzieci mogą to być stresy i czynniki psychogenne.

Córka choruje na skazę atopową, nawet gdy wskutek leczenia znikają wypryski, skóra nadal jest bardzo sucha i szorstka, po kąpieli łuszczy się, a na palcach nawet pęka. Jak temu zapobiec?
U osób z wypryskiem atopowym suchość i nadmierne złuszczanie się skóry może utrzymywać się nawet wiele lat po ustąpieniu ostrych zmian wypryskowych, czasem przez całe życie. Wskazane jest wówczas stałe stosowanie preparatów nawilżająco-natłuszczajacych.
Przy dużej suchości skóry wskazane są kąpiele z dodatkiem emulsji natłuszczających i dodatkowo kilkakrotne w ciągu dnia używanie balsamów lub kremów nawilżająco-natłuszczających (np. Oilatum, LMK, E45, Lipobase albo preparatów recepturowych jak maść cholesterolowa, maść witaminowa). W lżejszych przypadkach wystarcza używanie tych produktów po myciu i kąpieli.
Nie jest zalecane używanie mydeł kosmetycznych; skóra niektórych atopików dobrze toleruje mydełka niemowlęce, czasem jednak konieczne jest stosowanie preparatów myjących przeznaczonych specjalnie dla skóry suchej i wrażliwej - w formie mydła (Oilatum) lub w płynie (LMK, Physiogel, SebaMed i in.).

Czy nastoletnia dziewczyna z wypryskiem atopowym może używać kosmetyków? Jeżeli tak, to jakich?
Stosowanie kosmetyków upiększających przez osobę chorą na atopowe zapalenie skóry stwarza zawsze ryzyko zaostrzenia już istniejących zmian skórnych lub pojawienia się nowych. Aby to ryzyko zminimalizować, trzeba pamiętać o kilku zasadach:

  • kremy i mleczka kosmetyczne powinny być dobierane spośród przeznaczonych specjalnie dla skóry suchej i wrażliwej (jeśli nie ma napisów w języku polskim - trzeba poszukać adnotacji "for dry and sensitive skin", "peaux seches et sensibles" lub "antiallergenic");
  • w okresie występowania czynnych zmian skórnych na skórze twarzy nie stosować makijażu; gdy stan skóry się poprawi, dopuszczalnym kosmetykiem jest puder w płynie (dobrany wg zasad jak wyżej);
  • przy skłonności do zapalenia spojówek i brzegów powiek najlepiej nie malować oczu; w pozostałych przypadkach można wypróbować np. cień w kremie i tusz dla oczu wrażliwych;
  • do ust najlepiej używać natłuszczającej pomadki pielęgnacyjnej z witaminami;
  • jakość tanich kosmetyków często jest marna; natomiast przed zakupem droższych warto najpierw wykorzystać próbkę, aby się upewnić, że nie wywołają uczulenia;
  • nawet właściwie dobrane kosmetyki mogą po jakimś czasie używania spowodować uczulenie. Natychmiast po zaostrzeniu zmian skórnych trzeba odstawić wszystkie kosmetyki ostatnio używane, przechodząc wyłącznie na krem nawilżająco-natłuszczający i zalecone przez lekarza środki lecznicze.

    Czy dziecko z atopowym zapaleniem skóry może chodzić na pływalnię lub kąpać się w morzu? A czy może opalać się na słońcu?
    Poza ostrym okresem choroby można pływać. Jednak skóra niektórych atopików nie toleruje wody chlorowanej, a czasem wody wodociągowej w ogóle (do mycia i kąpieli muszą używać wody przegotowanej) - wtedy z pływalni trzeba zrezygnować. Kąpiele w otwartych zbiornikach wodnych (rzece czy morzu) na ogół są dobrze tolerowane, choć zdarzają się zaostrzenia zmian skórnych spowodowane zanieczyszczeniami nie odczuwanymi przez zdrowe osoby. Po wyjściu z basenu dziecko powinno opłukać się pod prysznicem, a po każdej kąpieli trzeba pamiętać o starannym natłuszczeniu skóry kremem.
    Promienie słoneczne często powodują zmniejszenie atopowych zmian skórnych. Jednak obecny stan wiedzy o działaniu na skórę promieni ultrafioletowych nakazuje zachować ostrożność - toteż nawet jeśli zaobserwujemy korzystne działanie nasłonecznienia na stan skóry dziecka, nie przesadzajmy z opalaniem. Kremy używane w okresie letnim powinny zawierać filtr UV o dość wysokim współczynniku (co najmniej 12-15); trzeba ponadto pamiętać, że słońce wysusza nawet zdrową skórę, a więc u atopika niezbędne jest częstsze stosowanie preparatów nawilżająco-natłuszczajacych.

    Czy jest jakiś sposób, aby dziecko z wypryskiem przestało się drapać?
    W niektórych przypadkach atopowego zapalenia skóry świąd jest tak silny, że uniemożliwia dziecku sen i zakłóca wykonywanie codziennych czynności. Nawet jeśli rozpozna się i usunie alergeny przyczynowe, dolegliwości te utrzymują się jeszcze przez jakiś czas. Konieczne jest wówczas leczenie skojarzone - na skórę stosuje się kremy i maści steroidowe, zaś doustnie podaje się leki antyhistaminowe (szczególnie silne działanie przeciwświądowe mają Fenistil i hydroxyzyna, która ponadto działa lekko uspokajająco). Na nieduże, a mocno swędzące ogniska wyprysku można doraźnie zastosować Fenistil-gel albo preparaty złożone (np. z mentolem), trzeba jednak wiedzieć, że skóra nie każdego alergika toleruje te substancje. Zanim leki zadziałają, dziecko na ogół nie potrafi powstrzymać się od drapania, trzeba wtedy bardzo krótko obciąć paznokcie. Niekiedy zmiany skórne trzeba osłonić opatrunkiem z jałowej gazy umocowanej bandażem (nigdy plastrem!) lub założyć dziecku na noc cienkie bawełniane rękawiczki.

    Jak długo można używać maści steroidowych na skórę? Czy obojętne jest, ile razy dziennie się je stosuje?
    Okres i częstość stosowania preparatów do użytku zewnętrznego zawierających steroidy zależy m.in. od nasilenia zmian skórnych i od rodzaju stosowanego leku. Często kurację zaczyna się od środka silniej działającego, przechodząc po kilku dniach na preparat łagodniejszy. Wskazówki dotyczące stosowania tych leków ustala z reguły lekarz; warto go zapytać, której maści można użyć w razie nagłego zaostrzenia zmian skórnych, zanim się z nim ponownie skontaktujemy. Na ogół nie stosuje się preparatów steroidowych częściej niż dwa razy dziennie. Na twarz, a zwłaszcza okolice oczu, używa się ich wyjątkowo i krótko, unikając środków silnie działających.

    Powiedziano mi, że dziecko ze skazą białkową nie powinno dostawać czekolady, gumy do żucia ani napojów gazowanych. A więc jakie słodycze i napoje są dozwolone?
    Rodzaj dozwolonych produktów zależy przede wszystkim od istniejących uczuleń - np. dzieci na diecie bezmlecznej nie mogą jeść słodyczy i deserów z dodatkiem mleka czy śmietany (większości gatunków lodów, kremów, niektórych ciast i cukierków np. krówek, deserów twarogowych i jogurtowych), mogą natomiast jeść kisiele, galaretki, dżemy, wafle bez nadzienia, biszkopty, lody na bazie soku owocowego itp.; dzieci uczulone na jeden czy więcej gatunków owoców nie powinny spożywać żadnych przetworów i deserów zawierających je (nawet mała domieszka soku owocowego w cukierku czy galaretce może wywołać bardzo silną reakcję, jeśli stopień uczulenia jest duży). Czekolada może powodować zaostrzenie zmian skórnych nie tylko u dzieci uczulonych na jej składniki, tj. mleko lub kakao, ale u każdego alergika - jest to tzw. reakcja pseudoalergiczna. Z tego samego powodu zaleca się wyeliminowanie z diety atopika wszelkich produktów zawierających sztuczne barwniki i substancje konserwujące (m.in. Coca-coli, Fanty i podobnych napojów, kolorowych cukierków i gum do żucia, wielu przetworów owocowych i warzywnych, konserw itd.). Oranżadę można zastąpić wodą mineralną z dodatkiem soku owocowego (jeśli dziecko miewa dolegliwości żołądkowe - lepsza będzie woda niegazowana). Kupując dżemy, soki, ciastka, owoce w puszce - trzeba wybrać produkt oznakowany jako "bez sztucznych barwników i konserwantów".