Czerniak

Czerniak

CZERNIAK ZŁOŚLIWY

Jest to jeden z najbardziej złośliwych nowotworów skóry, powstający w obrębie znamion barwnikowych lub skórze nie zmienionej, dający wczesne przerzuty.

Punktem wyjścia czerniaka są melanocyty, które ulegają złośliwej transformacji.

Rozróżnia się cztery typy czerniaka w zależności od zmian, z jakich powstają, oraz sposobu szerzenia się nowotworu:

wychodzący z plamy soczewicowatej - 5 - 20% przypadków

szerzący się powierzchownie - najczęstsza odmiana 60-70% przypadków

guzkowy - jedna z odmian najciężej przebiegających, występująca w 10 - 30% przypadków

bezbarwnikowy - najrzadsza i najcięższa postać

Czerniaki wychodzące z plam soczewicowych na ogół cechują się wieloletnim przebiegiem, są częstsze u osób w starszym wieku.

Powierzchownie szerzący się czerniak występuje w średnim wieku, cechą charakterystyczną jest równomierne przebarwiona plama z nieregularnie drobnymi guzkami o nierównych zarysach. Rozwój jest stosunkowo powolny - wielomiesięczny lub kilkuletni. Początek rozwoju czerniaka na podłożu znamienia cechuje się powiekszeniem i zmianą zabarwienia plamy barwnikowej z pojawieniem się obwódki zapalnej i skłonności do rozpadu.

Czerniak guzkowy - jest to guzek przebarwiony , szybko powiększający się i ulegający wrzodzeniu. Przebieg jest zwykle szybki - od kilku miesięcy do 2 lat .

Do najcięższych postaci należą czerniaki bezbarwnikowe nie zawierające barwnika lub zawierające tylko niewielkie jego ilości .

Szczególną postacią czerniaka złośliwego jest czerniak paznokcia. W zależności od miejsca wyjścia nowotworu wyróżnia się czerniak macierzy paznokcia i czerniak łożyska płytki paznokciowej. Obie postaci są dość rzadkie i ze względu na niecharakterystyczny wygląd pacjenci zgłaszają się do lekarza zwykle już w zaawansowanym stadium choroby.

Przerzuty i rokowanie

Przerzuty do skóry otaczającej powstają drogą naczyń chłonnych lub krwionośnych. Stąd lepiej rokują czerniaki rozwijające się na kończynach niż na tułowiu. Częstsze są przerzuty do węzłów chłonnych i narządów wewnętrznych. A wtedy zejścia śmiertelne następują w ciągu kilku miesięcy .

Czynniki ryzyka rozwoju czerniaka:

czerniak w rodzinie

uprzednio stwierdzony czerniak u chorego

znamiona dysplatyczne, zwłaszcza gdy w rodzinie występował czerniak

wrodzone znamiona

bardzo duża liczba znamion barwnikowych

jasna karnacja, zwłaszcza w przewlekłej ekspozycji na światło słoneczne w dzieciństwie

W celu określenia rokowania dotyczącego szans pacjenta na przeżycie po usunięciu czerniaka powstała skala Clarka:

zmiany dotyczące wyłączne naskórka

zmiany przechodzą do górnych części warstwy brodawkowej

zmiany zajmują całą warstwę brodawkową skóry

zmiany przechodzące do warstwy siateczkowej

zmiany sięgają tkanki podskórnej

Diagnostyka czerniaka

Jedynie wczesne rozpoznanie czerniaka daje szanse pełnego wyleczenia. W przypadku pojawienia sie niepokojących zmian barwnikowych na skórze zaleca się kontrolę u dermatologa. W przypadkach wątpliwych wskazane jest badanie dermatoskopowezmian barwnikowych.