Katar sienny początkiem astmy

Katar sienny początkiem astmy

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i astma oskrzelowa często współistnieją ze sobą. Aktywny proces zapalny śluzówek nosa może pogarszać przebieg astmy oskrzelowej, i odwrotnie - skuteczne leczenie alergicznego kataru może ułatwić leczenie astmy.

Alergiczne zapalenia błony śluzowej nosa (AZBŚN, katar alergiczny) są najczęstszymi, po zapaleniach infekcyjnych, chorobami górnych dróg oddechowych. Choruje na nie 10-20% Europejczyków.

O rozpoznaniu AZBŚN decyduje wystąpienie przynajmniej dwóch z następujących objawów: świąd, napadowe kichanie, wydzielina z nosa, niedrożność przewodów nosowych - jeśli ich przyczyną jest zależna od przeciwciał IgE aktywacja komórek tucznych w błonie śluzowej nosa. Niektórzy pacjenci mają też bóle głowy w okolicy czołowej, często skarżą się na drażliwość, utratę łaknienia, depresję i bezsenność.

U osób chorujących na AZBŚN i w ich rodzinach częste są atopowe zapalenia skóry, pokrzywki, alergie pokarmowe i astma oskrzelowa. Fakt ten ułatwia odróżnienie kataru alergicznego od niealergicznego.
Katar alergiczny może doprowadzić do znacznego pogorszenia jakości życia, zdrowia psychicznego i zdolności psychomotorycznych. Objawy sezonowego zapalenia błony śluzowej nosa mogą też być przyczyną okresowego pogorszenia wyników w szkole.

Przewlekłe zapalenie alergiczne, sezonowe lub całoroczne, może powodować odległe następstwa i ułatwiać wystąpienie innych schorzeń, takich jak astma oskrzelowa, zapalenie zatok lub ucha środkowego.

Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa wywoływane jest najczęściej przez alergeny wziewne: pyłki traw, drzew i chwastów. Natomiast katar całoroczny wywołują alergeny niesezonowe, obecne w mieszkaniu lub w miejscu pracy - roztocze kurzu domowego, pierze, karaluchy, sierść i złuszczająca się skóra zwierząt oraz zarodniki grzybów pleśniowych. Nasilenie dolegliwości zmienia się w ciągu roku zależnie od ilości alergenów w otoczeniu chorego.

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa może ujawnić się w każdym wieku, nawet już w pierwszym roku życia. Chociaż u większości chorych pierwsze objawy pojawiają się w II lub III dekadzie życia, AZBŚN jest częstą chorobą atopową dzieci 7-12 letnich, a najczęstszą wśród młodzieży w wieku 13-18 lat. Wydaje się, że obecnie częściej obserwowane jest współwystępowanie objawów AZBŚN już u 2-3 letnich dzieci chorujących na astmę.

Kiedy uświadomimy sobie, że po pierwsze: nos i oskrzela to części tego samego układu oddechowego; po drugie: zarówno atopowa astma oskrzelowa, jak i katar alergiczny to przewlekłe choroby zapalne; i po trzecie, że obie te choroby mają tę samą przyczynę - alergię, to ich związek będzie oczywisty nawet dla laika. Potwierdzają to naukowcy: już prawie 20 lat temu Findeisen stwierdził, że "astma zaczyna się w nosie". Nadreaktywność błony śluzowej nosa występuje u 70-100% chorych na astmę oskrzelową. Z kolei u chorych na AZBŚN stwierdza się bardzo często (50-85% przypadków) nadreaktywność oskrzeli, a u blisko 40% objawy astmy. Wyniki wielu badań wskazują, że u ok. 40-50% pacjentów z katarem alergicznym rozwija się astma, średnio po 8-9 latach.
U dzieci bardzo często równocześnie występuje całoroczny katar alergiczny i astma oskrzelowa związana z uczuleniem na roztocze kurzu domowego. Stwierdzono też, że katar alergiczny zwiększa skłonność do rozwoju zapaleń zatok i ucha środkowego.

Jednym z najskuteczniejszych sposobów leczenia kataru alergicznego jest leczenie steroidami donosowymi (np. Flixonase).
Chociaż katar alergiczny, zwłaszcza sezonowy, może wydawać się chorobą niezbyt poważną, to jego leczenia nie wolno zaniedbywać, właśnie m.in. ze względu na jego związek z astmą. Udowodniono, że leczenie alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa steroidami donosowymi zmniejsza nadreaktywność oskrzeli i tym samym zmniejsza prawdopodobieństwo rozwoju astmy oskrzelowej.
Nie mniej ważne jest leczenie kataru alergicznego u osób, które już na astmę chorują - leczenie kataru donosowymi glikokortykosteroidami w bardzo wielu przypadkach (np. pyłkowicy) wyraźnie zmniejsza nadrektywność oskrzeli.
Zależność jest też odwrotna: lecząc glikokortykosteroidami astmę zapobiegamy rozwojowi alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.

Nagromadzone w ostatnich 10-15 latach wyniki badań sugerują, że alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i astma oskrzelowa to kliniczne prezentacje podobnego lub tego samego procesu zapalnego toczącego się na dwóch piętrach dróg oddechowych z możliwością wzajemnych wpływów na reakcje zapalne. Powinni o tym pamiętać zarówno lekarze, jak i pacjenci.