Jak skutecznie i bezpiecznie leczyć astmę?

Jak skutecznie i bezpiecznie leczyć astmę?

Charakterystyczną cechą astmy oskrzelowej jest nadreaktywność oskrzeli powodowana, jak się współcześnie uważa, przewlektym procesem zapalnym. Nadreaktywność oskrzeli występuje u 100% chorych z objawami astmy i u okoto 60-70% chorych będących w okresie remisji choroby.

U wielu chorych rozpoznanie czynnika przyczynowego astmy jest trudne, dlatego najczęściej leczenie sprowadza się do postępowania objawowego.
Ocena stopnia ciężkości choroby i kontrolowanie jej objawów nie mogą być schematyczne. Bardzo ważna jest indywidualizacja leczenia, które wymaga ścisłej współpracy chorego z lekarzem. Wyjaśnienie choremu istoty choroby i celowości stosowania przepisanych leków jest warunkiem skutecznej terapii.
Wybór leku powinien opierać się na dokładnej znajomości fizjopatologii astmy oskrzelowej, z uwzględnieniem jej przebiegu, występowania zaostrzeń i okresów remisji. Polipragmazja, czyli równoczesne stosowanie wielu leków przeciwastmatycznych, jest często spotykane, ale nie zawsze uzasadnione.
Astma oskrzelowa może być przyczyną wczesnego inwalidztwa, a nawet powodować może zagrożenie życia, zwłaszcza w przypadku niedostatecznego kontrolowania jej objawów. Właściwe leczenie zmniejsza ryzyko wystąpienia tych zagrożeń. Sposób leczenia powinien wynikać z przemyśleń, głębokiej wiedzy i doświadczenia lekarza. Większość specjalistów uważa, że leczenie astmy oskrzelowej powinno przede wszystkim zmierzać do wygaszenia odczynu zapalnego w drogach oddechowych, aby przeciwdziałać napadom duszności i nie dopuszczać do nieodwracalnych zmian w układzie oddechowym.
Steroidy nadnerczowe zajmowały i zajmują ważne miejsce w leczeniu astmy oskrzelowej. Preparaty te odznaczają się szczególnie silnym działaniem przeciwzapalnym, co uzasadnia ich stosowanie zarówno u dorosłych jak i u dzieci. Glikokortykosteroidy spowodowały przełom w leczeniu astmy. Stosowanie tych leków doustnie czy też domięśniowo, w postaci preparatów o przedłużonym działaniu, łagodziło objawy astmy, ale jednocześnie powodowało ryzyko wystąpienia niebezpiecznych objawów ubocznych jak: upośledzenie uwapnienia kości, wystąpienie skazy naczyniowej i zaburzeń metabolicznych. Powikłania te po długotrwałej terapii systemowej były często groźniejsze od samej astmy. Zarówno u lekarzy jak i u pacjentów wytworzył się lęk przed stosowaniem tych leków. Lęk ten, uzasadniony w przypadku długotrwałego stosowania steroidów doustnie lub domięśniowo, przenoszony jest często na steroidy wziewne, które takich zagrożeń nie powodują. Dzisiaj nie ulega wątpliwości, że steroidy wziewne są dla wielu chorych na astmę oskrzelową lekami najskuteczniejszymi.
Dobór odpowiedniej dawki dobowej, dostosowanej do ciężkości przebiegu astmy, umożliwia skuteczną kontrolę astmy i poprawia komfort chorego bez ryzyka wystąpienia objawów ubocznych. Ostatnio wykazano, że glikokortykosteroidy mogą wiązać się bezpośrednio z niektórymi czynnikami transkrypcji uaktywnionymi przez cytokiny i tą drogą mogą hamować działanie cytokin na komórkę. Kortykosteroidy zmniejszają też aktywność wielu innych przekaźników procesu zapalnego.
Miejscowe (wziewy dooskrzelowe) stosowanie steroidów skutecznie zmniejsza nadreaktywność oskrzeli. Co więcej, ten sposób leczenia astmy, szczególnie preparatami najnowszej generacji (Flixotide, Pulmi-cort, Budesonide) jest bezpieczny. Spośród najbardziej polecanych steroidów inhalacyjnych, szczególnie silnym działaniem miejscowym i minimalnym działaniem ogólnoustrojowym odznacza się Flixotide.
Istnieje problem chorych, u których dotychczasowe systemowe leczenie kortykosteroidami dawało dobre efekty, a nie ujawniły się jeszcze niekorzystne objawy uboczne. Problem niełatwy, gdyż chorzy pobierający leki kortykosteroidowe typu depot, doceniając komfort takiego leczenia (wstrzyknięcie jeden raz na kilka tygodni) nie zawsze skłonni są do wycofania z tego sposobu leczenia. Problem ten dotyczy też leków podawanych doustnie. Rzeczowe wyjaśnienie problemu i zdecydowana postawa lekarza powinny skłonić chorego do przejścia na leczenie steroidami wziewnymi. Ze względu na konieczność łagodnego wycofywania się ze stosowania kortykosteroidów systemowo, steroidy wziewne trzeba początkowo podawać w odpowiednio dużej dawce (1500-2000 ig/dobę), uzupełniając steroidami doustnymi (En-corton, Polcortolon) w dawkach 4-8 mg/dobę. Jak wynika z doświadczenia naszego ośrodka, wielu chorych otrzymujących przez parę lat domięśniowo steroidy o przedłużonym działaniu udało się przestawić na steroidoterapię wziewną.
Bywa też tak, szczególnie w ciężkich przypadkach, że przejście z leczenia systemowego wymaga okresowego leczenia szpitalnego, w czasie którego łatwiej jest dostosować dawkę kortykosteroidów inhalacyjnych do potrzeb chorego. Takie postępowanie jest korzystne zarówno dla chorego jak i dla lekarza, a w przypadku dobrych efektów przekonuje chorego do leczenia wziewnego.
Szczególnie w okresie przejścia z kortykosteroidoterapii systemowej na inhalacyjną, pomocne jest równoczesne stosowanie przez agonistów o długotrwałym działaniu, takich jak Serevent (salmeterol), co stwarza szansę na ustalenie racjonalnego, bezpiecznego leczenia i pozwala niejednokrotnie na zmniejszenie dawki kortykosteroidów.
Nowa era leczenia astmy rozpoczęła się po dokonaniu syntezy salmeterolu - nowego, długo działającego leku przeciw-agonistycznego. Jest coraz więcej danych, że lek ten, oprócz przeciwdziałania napadom astmy, ma działanie przeciwzapalne.
Wieloletnie doświadczenie wskazuje, że leczenie z zastosowaniem wziewnych steroidów jest skuteczne nawet w ciężkich przypadkach astmy, jest też bezpieczne i często umożliwia choremu kontynuowanie pracy zawodowej.
 

 

Strona główna :: "Alergia Astma" OnLine :: zima 99 :: Leczyć skutecznie i bezpiecznie

 

Charakterystyczną cechą astmy oskrzelowej jest nadreaktywność oskrzeli powodowana, jak się współcześnie uważa, przewlektym procesem zapalnym. Nadreaktywność oskrzeli występuje u 100% chorych z objawami astmy i u okoto 60-70% chorych będących w okresie remisji choroby.

U wielu chorych rozpoznanie czynnika przyczynowego astmy jest trudne, dlatego najczęściej leczenie sprowadza się do postępowania objawowego.
Ocena stopnia ciężkości choroby i kontrolowanie jej objawów nie mogą być schematyczne. Bardzo ważna jest indywidualizacja leczenia, które wymaga ścisłej współpracy chorego z lekarzem. Wyjaśnienie choremu istoty choroby i celowości stosowania przepisanych leków jest warunkiem skutecznej terapii.
Wybór leku powinien opierać się na dokładnej znajomości fizjopatologii astmy oskrzelowej, z uwzględnieniem jej przebiegu, występowania zaostrzeń i okresów remisji. Polipragmazja, czyli równoczesne stosowanie wielu leków przeciwastmatycznych, jest często spotykane, ale nie zawsze uzasadnione.
Astma oskrzelowa może być przyczyną wczesnego inwalidztwa, a nawet powodować może zagrożenie życia, zwłaszcza w przypadku niedostatecznego kontrolowania jej objawów. Właściwe leczenie zmniejsza ryzyko wystąpienia tych zagrożeń. Sposób leczenia powinien wynikać z przemyśleń, głębokiej wiedzy i doświadczenia lekarza. Większość specjalistów uważa, że leczenie astmy oskrzelowej powinno przede wszystkim zmierzać do wygaszenia odczynu zapalnego w drogach oddechowych, aby przeciwdziałać napadom duszności i nie dopuszczać do nieodwracalnych zmian w układzie oddechowym.
Steroidy nadnerczowe zajmowały i zajmują ważne miejsce w leczeniu astmy oskrzelowej. Preparaty te odznaczają się szczególnie silnym działaniem przeciwzapalnym, co uzasadnia ich stosowanie zarówno u dorosłych jak i u dzieci. Glikokortykosteroidy spowodowały przełom w leczeniu astmy. Stosowanie tych leków doustnie czy też domięśniowo, w postaci preparatów o przedłużonym działaniu, łagodziło objawy astmy, ale jednocześnie powodowało ryzyko wystąpienia niebezpiecznych objawów ubocznych jak: upośledzenie uwapnienia kości, wystąpienie skazy naczyniowej i zaburzeń metabolicznych. Powikłania te po długotrwałej terapii systemowej były często groźniejsze od samej astmy. Zarówno u lekarzy jak i u pacjentów wytworzył się lęk przed stosowaniem tych leków. Lęk ten, uzasadniony w przypadku długotrwałego stosowania steroidów doustnie lub domięśniowo, przenoszony jest często na steroidy wziewne, które takich zagrożeń nie powodują. Dzisiaj nie ulega wątpliwości, że steroidy wziewne są dla wielu chorych na astmę oskrzelową lekami najskuteczniejszymi.
Dobór odpowiedniej dawki dobowej, dostosowanej do ciężkości przebiegu astmy, umożliwia skuteczną kontrolę astmy i poprawia komfort chorego bez ryzyka wystąpienia objawów ubocznych. Ostatnio wykazano, że glikokortykosteroidy mogą wiązać się bezpośrednio z niektórymi czynnikami transkrypcji uaktywnionymi przez cytokiny i tą drogą mogą hamować działanie cytokin na komórkę. Kortykosteroidy zmniejszają też aktywność wielu innych przekaźników procesu zapalnego.
Miejscowe (wziewy dooskrzelowe) stosowanie steroidów skutecznie zmniejsza nadreaktywność oskrzeli. Co więcej, ten sposób leczenia astmy, szczególnie preparatami najnowszej generacji (Flixotide, Pulmi-cort, Budesonide) jest bezpieczny. Spośród najbardziej polecanych steroidów inhalacyjnych, szczególnie silnym działaniem miejscowym i minimalnym działaniem ogólnoustrojowym odznacza się Flixotide.
Istnieje problem chorych, u których dotychczasowe systemowe leczenie kortykosteroidami dawało dobre efekty, a nie ujawniły się jeszcze niekorzystne objawy uboczne. Problem niełatwy, gdyż chorzy pobierający leki kortykosteroidowe typu depot, doceniając komfort takiego leczenia (wstrzyknięcie jeden raz na kilka tygodni) nie zawsze skłonni są do wycofania z tego sposobu leczenia. Problem ten dotyczy też leków podawanych doustnie. Rzeczowe wyjaśnienie problemu i zdecydowana postawa lekarza powinny skłonić chorego do przejścia na leczenie steroidami wziewnymi. Ze względu na konieczność łagodnego wycofywania się ze stosowania kortykosteroidów systemowo, steroidy wziewne trzeba początkowo podawać w odpowiednio dużej dawce (1500-2000 ig/dobę), uzupełniając steroidami doustnymi (En-corton, Polcortolon) w dawkach 4-8 mg/dobę. Jak wynika z doświadczenia naszego ośrodka, wielu chorych otrzymujących przez parę lat domięśniowo steroidy o przedłużonym działaniu udało się przestawić na steroidoterapię wziewną.
Bywa też tak, szczególnie w ciężkich przypadkach, że przejście z leczenia systemowego wymaga okresowego leczenia szpitalnego, w czasie którego łatwiej jest dostosować dawkę kortykosteroidów inhalacyjnych do potrzeb chorego. Takie postępowanie jest korzystne zarówno dla chorego jak i dla lekarza, a w przypadku dobrych efektów przekonuje chorego do leczenia wziewnego.
Szczególnie w okresie przejścia z kortykosteroidoterapii systemowej na inhalacyjną, pomocne jest równoczesne stosowanie przez agonistów o długotrwałym działaniu, takich jak Serevent (salmeterol), co stwarza szansę na ustalenie racjonalnego, bezpiecznego leczenia i pozwala niejednokrotnie na zmniejszenie dawki kortykosteroidów.
Nowa era leczenia astmy rozpoczęła się po dokonaniu syntezy salmeterolu - nowego, długo działającego leku przeciw-agonistycznego. Jest coraz więcej danych, że lek ten, oprócz przeciwdziałania napadom astmy, ma działanie przeciwzapalne.
Wieloletnie doświadczenie wskazuje, że leczenie z zastosowaniem wziewnych steroidów jest skuteczne nawet w ciężkich przypadkach astmy, jest też bezpieczne i często umożliwia choremu kontynuowanie pracy zawodowej.